M. BURAK ÇETİNTAŞ NURİ HALİL POYRAZ VE ARŞİVİ'Nİ YAZDI...
 
Nuri Halil Poyraz ve Arşivi
Tanıtım
Mehmet Burak Çetintaş - Tarihçi, Araştırmacı
 
 
   Türk Müziği, ağırlıklı olarak saray çevresinde icrâ edildiği için İstanbul merkezli bir müzik olmuştu. Sultan II. Mahmud devrine dek yüksek seviyede değer gören ve en değerli temsilcileri tarafından icrâ edilmiş olan bu müzik, Tanzimat'ın ilânı (1839) ile saraya giren batı müziğinin arkasında kalmış, padişahların ve diğer saray halkının da batı müziğine rağbeti ile gözden düşmüş, ancak tamamen unutulmamış, imparatorluğun son dönemine dek yaşayabilmişti. 
  
   Bu müziğin son devirdeki değerli temsilcilerinin arasında hiç şüphesiz, çevresinde "Muallim Bey" olarak tanınan ve müziğin sistematiğine, nazariyatına ve literatürüne son derece hâkim olan Nuri Halil Poyraz da vardı. Nuri Halil Bey 1885'de İnebolu'da doğmuş, henüz 9 yaşında iken İstanbul'a gelmiş ve sesinin güzelliğinden dolayı çevresinde kısa sürede tanınmış, Enderûn'a alınmıştı. Sarayda musikî eğitimini sürdüren Nuri Halil Bey, uzun seneler icrâ heyetinde askerî kadroda yükselerek görev yapmış, ancak binbaşı iken heyetten ayrılmış ve müzik hocalığı yapmaya başlamıştı. Cumhuriyet'in ilânının ardından o tarihlerde kurulan İstanbul ve Ankara radyolarında vazife alan, şeflik ve daire müdürlüğü görevlerini üstlenen Poyraz'ın bilinen ve TRT repertuvarına girmiş 55 eseri vardır. Kendi bestelerini okuduğu plaklar yapmışsa da, bunlar Almanya'da kayda alınmış ve piyasaya az sayıda verilmiştir. 9 Şubat 1956'da vefat eden besteci İstanbul'da Yeni Kozlu Kabristanı'na defnedilmiştir. 
 
   1938'de Neyyire Hanım ile evlenen Nuri Halil Bey'in evrakı, matbû notaları, yazma nota koleksiyonu ve tuttuğu defterleri uzun seneler ailesi tarafından muhafaza edildikten sonra geçtiğimiz sene TESAK'a bağışlandı. Kütüphanecisi Hêlin İlcek'in verdiği bilgiye göre, ilk olarak TESAK'ın ilk şahıs koleksiyonu olma özelliği taşıyan bu koleksiyonun ayrışması işine başlandı. Kütüphanecileri ve danışmanlarıyla bir çalışma takvimi oluşturuldu. Bu çalışma takvimine göre, koleksiyon önce malzeme türlerine (matbu kitap, fihrist, nota, defter vs.) göre ayrıldı; sonra kendi içinde provenansına uygun konumlarda kaba tasnifi yapılarak katalog çalışmalarına yön verildi. Kuşkusuz, arşiv profesyonelleri iyi bilir ki, müzik notaları arşiv malzemesi içinde kataloglaması farklı yaklaşımlar gerektiren bir türdür. Bu kataloglama çalışmasında uluslararası metadata standartları gözetilmiş ve tanımlama alanları belirlenmiştir. Çağın gereği "dijitalleşme" ise bu arşivin olmazsa olmaz ihtiyacı... TESAK, gerekli altyapıyı oluşturarak, müzik tarihi araştırmalarına katkı sağlaması ve 2018'de tamamlanması hedeflenen arşivin dijital bir platformda sunulmasını da planlamaktadır.